Japonya’da Kōyō dönemi yaklaşıyor. 紅葉, kōyō, Japon sonbaharında, sakura çiçeklerinin ilkbahardaki anlamı gibidir. Kızıllaşan ve sararan sonbahar yapraklarını izlemek, yüzyıllardır Japonya’da popüler bir aktivite olmuştur.

Japonca’da Kōyō olarak bilinen ve her yıl sonbaharda yaprakların değişmesiyle oluşan bu fenomen, özel bir öneme sahiptir. Her ne kadar bu ifade özellikle kırmızı yaprakları ifade etse de, kōyō , eylül sonundan kasım ayına kadar süren ulusal bir gelenek olan ‘momijigari’ ile birlikte sonbaharın tüm renklerini de kapsar hale gelmiştir.

Sonbahar yapraklarına duyulan hayranlık, birçok yönden Japonların ilkbahar kiraz çiçeklerinin kırılgan ve geçici güzelliğine olan ilgi ve sevgisiyle örtüşmektedir. Bu nedenle insanlar, en ünlüleri binlerce ziyaretçiyi çeken en güzel kōyō seyir noktalarına ulaşmak için uzun mesafeler kat etmektedir.

Her yıl, Eylül ortasından başlayarak kōyō dönemi kuzeydeki Hokkaido adasından güneye doğru yavaşça hareket eder ve Kasım ayı sonlarında Japonya’nın orta ve güney kesimlerinin alçak kesimlerine ulaşır. Tokyo ve Kyoto çevresindeki bazı ağaçlar Aralık ayına kadar rengarenk kalır

Akçaağaç, sonbahar renklerinin tartışmasız kralıdır. Nitekim, “sonbahar renkleri anlamına gelen kōyō kelimesi, akçaağaç ağacı (momiji) kelimesiyle aynı kanji karakterle yazılır. Akçaağaçlar Japonya’ya özgüdür ve ormanlarda yabani formlarıyla görülebilir. Dahası, insanlar yüzyıllar boyunca dekoratif amaçlı yüzlerce akçaağaç türü yetiştirmiştir.

Sonbahar renkleri için belki de en popüler ikinci ağaç ginkgodur (icho) . Yaprakları kırmızıya dönmez. Bunun yerine, doğanın sunduğu en parlak sarı renklerden birine dönüşür. Ginkgo ağaçları, doğadan ziyade tapınaklarda, türbelerde, şehir parklarındau ve şehir sokaklarında görülür. Tokyo Metropolü, ginkgoyu sembol ağacı olarak seçmiştir.

Japonya’nın dağlık kesimlerinde sonbahar renklerinin kralı, yaprakları akçaağaç yaprakları gibi muhteşem görünen bir çalı olan nanakamado’dur (Japon Üvez Ağacı). Nanakamado da, tüm dağ yamaçlarında güzel manzaralar sunar.

Yüksek rakımlardaki bir diğer güzel ağaç ise. sonbaharda renk değiştiren (ve iğne yapraklarını döken) tek kozalaklı ağaç olan Japon karaçamıdır (karamatsu). Karaçam ağacı, parlak sarı rengiyle güzellikte ginkgo ağacıyla rekabet eder.

Japonya’da bulunan diğer birçok ağaç ve çalı türü arasında bazıları güzel sonbahar renkleri sunarken, bazıları doğrudan yeşilden sıradan bir kahverengiye dönüşür. Daha çekici ağaçlar arasında Japon zelkovası (keyaki), kayın (buna), at kestanesi (tochinoki), çeşitli asma türleri, huş ağacı (shirakaba), Japon lake ağacı (urushi) ve ormangülü (tsutsuji) bulunur. Kiraz ağaçlarının (sakura) yaprakları da kırmızımsı turuncuya döner.

Japonya’da sonbahar aylarında, sonbahar yaprakları motifi her yerde karşımıza çıkar; vitrinlerden kimonolara, hediye paketlerinden ambalajlara, restoranlardan, bira kutularına kadar pek çok şeyi süsler. Japonya, yaprakları ve onların geçici güzelliğini kucaklarken, bereketli sonbahar meyveleri mevsimlik şekerlemeler, lezzetli tatlılar ve atıştırmalıklarda kullanılır.

Geçmişte Japonlar, kiraz çiçeği izleme, kar izleme, ateş böceği izleme, erik çiçeği izleme, ay izleme gibi doğa olaylarıyla ilgili birçok aktivite gercekleştiyorlardı. Bunların çoğu günümüzde de hâlâ devam ediyor.Her birinin kendine özgü bir kelimesi bile var. Örneğin ay izleme tsukimi, Kiraz çiçeği izleme, ‘Hanami’ olarak bilinir ve bugün dünyanın dört bir yanından birçok insan bu aktivitelere katılmak için Japonya’ya geliyor.

En güzel sonbahar renklerini arama ve tadını çıkarma pratiğine Momiji-gari denir. Kelimenin tam anlamıyla “akçaağaç yaprağı avlamak” anlamına gelen bu kelime, bize Japon kültürü hakkında iki önemli şey anlatır. Birincisi, akçaağaçların tüm sonbahar renklerini temsil eden bir ağaç olarak kullanılmasıdır (elbette momijigari ifadesi, kişinin kendisini yalnızca akçaağaçlarla sınırlayacağı anlamına gelmez). Bu da akçaağaçların Japonya’da yüzyıllardır sahip olduğu büyük popülariteyi kanıtlar. İkincisi, “avlanma” kelimesinin eklenmesi, bu aktivitenin akrabası olan kiraz çiçeği izleme aktivitesinden biraz daha yorucu olduğunu gösterir. Nitekim, kiraz çiçeği izleme genellikle çiçeklerin altında piknik yapmayı içerirken, momijigari bir aktivite olarak çok daha fazla yürüyüş ve hareket etmeyi, mevsimin en güzel renklerini bulmaya çalışmayı içerir.

Hüzün zamanı olarak sonbahar mevsimi, geleneksel Japon estetiği ‘Wabi-sabi’ ile de mükemmel bir uyum içindedir. Gerçekliğin geçici ve geçici güzelliğini öne çıkaran bu fenomen yıl sonunu müjdeleyen sonbahar yaprakları ile mükemmel bir uyum içindedir ve onları öven birçok sanat eseri ve şiir yazılmıştır. Doğayı özenle seçilmiş bir biçimde yeniden yaratan Japon bahçeleri, sonbahar renkleri de dahil olmak üzere ağaçların özenle vurgulandığı bir anlayışıyla tasarlanmıştır.

Tüm gezginler için Kōyō zamanı olarak adlandırılan Sonbaharda Japonya’yı ziyaret etmek, ülkenin kültürüne ve geleneksel olarak mevsimsel değişimine tanık olacağınız eşsiz bir gezi tecrübesi olacaktır.