Machu Picchu’ya gelmek için THY ile Bogota üzerinden Latam Havayolları aktarmalı olarak Lima’ya ardından aynı havayoluyla Cusco ya ulaşıyoruz. Lima ve Cusco’da çok sayıda görülecek müze ve İnka kültürüne ait arkeolojik alanlar var. Her iki kente de mutlaka en az 1-2 gün ayırmak gerek diye düşünüyorum.

Ayrıca Machu Picchu’ya çıkmadan vücudunuzun yükseklik farkına alışması için en az bir gün Cusco’da konaklamalısınız. Aksi halde yükseklik hastalığına yakalanabilirsiniz. Ancak endişe etmeyin Cusco’daki tüm eczanelerde bu hastalığa karşı ilaçlar, kremler, oksijen spreyleri vs mevcut.  Ancak Cuscolular bu hastalığa karşı koka yapraklarıyla yapılan koka çayını içmeyi öneriyorlar.

Cusco’dan Machu Picchu’ya gitmek için Poroy tren istasyonundan kalkan trenler var. Bu trenlerin bazıları vista dome denilen eşsiz vadileri ve dağları rahatça izlemenize olanak veren geniş pencereli trenler. Trenin yemekli vagonunda yerel müzikler çalan bir grup var. Yolculuk sırasında içecek ve atıştırmalık kutusu da ücretsiz olarak servis ediliyor. Yolculuk 3.5 saat kadar sürüyor. 

Trendeki Perulular, Türk olduğumuzu öğrenince bize Peru’da yayınlanan popüler Türk dizilerinden bahsediyorlar. Galiba bu aralar en popüler Türk dizisi “Fatmagül’ün suçu ne” imiş

Machu Pichu deniz seviyesinden 2500 metre yükseklikte. Machu Picchu ışığın ve güneşin kenti. Machu eski,yaşlı bilge, Picchu ise zirve, dağ anlamına gelir. Machu Picchu’yu ziyaret etmek gezginler için büyük bir macera. Zengin tarihinden kültürüne, şamanların mistik güçlerinden lezzetlerine, And dağlarından nehirlerine kadar çok farklı ve renkli bir yolculuk. 

Machu pichu tren istasyonu Agua Calientes’de bulunuyor. Agua Calientes’den Machu Pichu arkeolojik sit alanına ulaşım midibüslerle sağlanıyor. Cusco’ dan Machu Picchu’ya tren dışında tek ulaşım ise tarihi İnka yollarını saatlerce yürümek.

Machu Picchu’ya vardığınızda gördüğünüz manzara karşısında nutkunuz tutuluyor. Derin vadilere hakim, Urubamba nehrinin beşyüz metre yukarısında, deniz seviyesinden  2500 metre yükseklikte bulutların içinde, balık sırtı şeklinde bir alana yapılmış İnka İmparatoru  Paçakutek’in kenti, tanrıların ve gücün şehri karşılıyor sizi. 

Machu Picchu nun yapımında kullanılan tonlarca ağırlıkta taşlar, tekeri bilmeyen bir medeniyet tarafından hassasca yerleştirilmiş. Şehirde tapınaklar, saraylar teraslar, evler, astronomik gözlemevleri su kanalları günümüzde bile görülebiliyor. Şehri gezerken bazı yerlerde Lamalar size eşlik ediyor 🙂

Mimari açıdan çok zor bir yerde yapılmış Machu Picchu. Dik ve sivri bir yamaç, neredeyse hiç düz alan yok. Machu Pichu’nun neden burda kurulduğu halen gizemini koruyor. Bunun için İnka tarihine biraz göz atmamız gerekiyor. 

15 Yüzyıl ortalarında Chankalar, İnkalar’a saldırır. Savaşamayacak durumda olan yaşlı İnka imparatoru kaçar. Ancak imparatorun oğlu Paçakutek savaşmaya devam eder. İnkalar Paçakutek önderliğinde çok zor şartlarda inanılmaz bir mücadele verirler ve sonunda Chankalar’ı yenerler. Bu zorlu savaşın ardından Paçakutek babasının iktidarına son verir ve yeni İnka imparatoru olur. Komşu devletleri yönetiminde toplayarak kuzeyden güneye And Dağları boyunca genişleyen bir İnka imparatorluğu kurar. 

İmparator Paçakutek İnkalar’ı Cusco’daki kabuklarından çıkarıp tüm Güney Amerikayı yöneten bir güç haline getirmiştir. Devasa imparatorluğu bugünkü Kolombiya, Peru, Şili ve Arjantin’i sınırlarının içine alır. 

Paçakutek tüm bu alanı yönetebilmek için dağları aşan binlerce Kilometrelik İnka yolları yaptırır. Bu yolların bazı kısımları günümüzde bile kullanılmaktadır. Yollar En ücra köylere ulaşmıştır. Toplam uzunluğu 20000 km yi aşar. Chaskui adı verilen mesajcılar gönderilen bir mesajı bu yollarda dokuzar km koşarak taşımışlardır. Günlük mesaj taşınma hızı ortalama 190 km dir.

Paçakutek artan gücünü göstermek için tanrılara yakın gökyüzünde bulutların üstünde bir şehir yaptırmak ister. Bu şehir Machu Picchu’dur. Çünkü İnkalar göğe, güneşe taparlardı. Onları tanrılaştırırlardı. İnka imparatoru’da İnka halkı için güneşin oğluydu. Bu yüzden kent tanrıların sembolleri olan güneş, gök, dağ ve suya hakim bir noktada kurulur. Machu Pichu İmparator Paçakutek’in inzivaya çekilip tanrılarla iletişime geçmesi için mükemmel bir konumdaydı. 

Ancak bu konum beraberinde birçok güçlüğü ve sorunuda beraberinde getirir. Tekeri bilmeyen ve hayvanları taşıma amaçlı kullanmayan bir uygarlık tarafından çoğu 10 tondan ağır devasa  granit kayalar nasıl bölgeye taşınacaktır? 

Bu taşlar dik yamaçlara nasıl yerleştirilecektir? Bu yamaçlardaki erozyon nasıl önlenecektir.? Şiddetli bir deprem bölgesinde bulunun kentte yıkımın önüne nasıl  geçilebilir? Şiddetli yağışlar alan Machu Picchu da selllere karşı nasıl bir çözüm üretilebilir?

İnkalar tüm bu sorunlar için farklı çözümler ürettiler. Devasa kayaları ahşap kızaklar üzerinde insan gücüyle çektiler. Teraslar yaparak tarım alanları yarattılar. Erozyonu önlemek için en alta büyük taşlar üstüne küçük taşlar onu üstüne nehir toprağı ve en üste bahçe toprağı yerleştirip bunu ince işçilikli taş duvarlarla desteklediler. Bu şekilde inşa edilen teraslar ve 150 den fazla drenaj sistemi  su tahliyesini kolaylaştırmış, erezyonu önlemiştir. 

Şehrin inşaasının  hiçbir aşamasında doğayla savaşmadılar aksine şehri dağın zirvelerine doğal yöntemlerle monte ettiler. Doğayla savaşmak yerine doğanın gücünden faydalandılar. İnkalar bu şehri büyük bir gayret ve çabayla inşa ettiler. Çünkü güneş tanrısının oğlu olan imparatorları Paçakutek için inşa ediyorlardı. Taşlar aralarına harç konulmadan zımparalanır ve en küçük kısımları bile diğerine tam oturacak şekilde yerleştirilirdi. Bu taşların birleşme noktalarına günümüzde bıçak bile sokamazsınız. Taşlar kusursuz birleştirilmiştir. İnkalar duvar örme mimarisi konusunda dönemin Avrupa’sının daha ilerisindeydiler.

Ekinokslarda Machu Pichu’da bazı tapınaklarda özel ışık oyunları görülür. Bu durum takvim kullanan bir medeniyetin astrolojide de ne kadar ileri gittiğinin bir kanıtıdır. Machu picchu da solar ekinokslarda imparator Paçakutek’in katıldığı güneş ayinleri düzenlemişlerdir. Machu Picchu Paçakutek’in gökyüzündeki kutsal şehriydi. Onun ve İnka imparatorluğunun gücünü göstermek ve İnka tanrılarını  etkilemek amacıyla yapılmıştı. 

Eğer şanslıysanız puma ve yılanla birlikte inkaların en kutsal üç hayvanından biri olan And Kondorunu gökyüzünde görebilirsiniz. 5500 metreye kadar yükselen bu kuş inkalar için tanrıların mesajlarını yeryüzüne taşıyan kutsal bir kuştu. 75 yıl kafar yaşan kanat açıklıkları neredeyse 4 metreyi bulan kondorlar Gün doğumu ve batımını da ayarlıyorlardı. Ayrıca ölü ruhları gökyüzü cennetine taşımakta Condor kuşunun göreviydi. Bu nedenle İnka kültüründe en saygı duyulan canlıların başında geliyordu. Condor yaşamının sonunda enerjisi azalınca veya eşi ölünce kendini yüsek bir zirveden ölüme bırakır.

İnka Hacı dört köşeli ve merdivenlidir. Her yön hava, toprak, su, ateşi sembolize eder. Hacın köşesindeki merdivenler barış, zeka, cesaret vb erdemleri işaret ederler.

İnka imparatorluğu kurulduktan 54 yıl sonra Kristof Kolomb Amerika kıtasını keşfeder. Sonraki yüzyıllarda Avrupa’lı kaşifler bölgeyi talan eder ve İnka imparatorluğunu yok ederler. Bu yokoluşta Avrupalıların yeni dünyaya taşıdıkları çiçek gibi hastalıklar önemli rol oynar. Milyonlarca İnka bu hastalığa yenik düşer. Bu dönemde İnka İmparatorluğu çöker ve Machu Picchu terkedilir. Machu Picchu üç yüz yıl boyunca unutulur. 24 temmuz 1911 de Amerikalı Arkeolog Hiram Bingham tarafından yeniden keşfedilir. 

Gelelim Machu Pichu lezzetlerine. Machu Picchu’ da maca tozu almayı unutmayın. Bağışıklık sistemini güçlendiren bu toz yüzyıllarca İnkalar tarafından kullanılmış. Ayrıca patates, domates ve mısırı eski dünyaya tanıtan İnka coğrafyasında onlarca çeşit mısır patates ve domates türü var. Bana göre bu coğrafyada yetiştirdikleri ürünlerle yaptıkları tüm yemekler güzel. Ancak bizim damak tadımıza uyan en güzel yemekleri ise şunlar;

Seviche; Limonlu ve soslu  balık etinin bir gece önceden marine edilmesiyle yapılır. Kişniş ve tuz eklenir. Machu Pichu denizden uzak olduğu için burada genelde nehirlerden tutulan alabalıklarla yapılanı yenir. 

Lomo saltado; Sığır etine domates biber ve soğan eklenerek yapılır. 

Papas bravas; ispanyol mutfağınının tortillasıdır. Patates soğan ve yumurtayla yapılır.

Pisco Sour; Pisco, yumurta akı ve limonla  karıştırılarak yapılan yoğun alkollü bir içecektir. 

Machu pichu nefes kesici, gizemli , büyüleyici, mistik bir o kadar etkileyici ve görülmeye değer bir destinasyon. Ulaşması başlı başına büyük bir macera olsada, kesinlikle buna değer.

B. Bora Baştan

2024 Machu Picchu