İsveç, Norveç, Danimarka,

Belçika, Belçika, Hollanda,

Türkiye’nin başkenti Ankaradır, Ankara……..

Bu kez rotamızı kuzey denizlerine çevirdik. Öncelikle İsveç ve başkent Stockholm’ü keşfe çıktık.

İsveç dünyanın en gelismiş ekonomilerinden biri. Stockholm ise Kuzey Avrupa’nın en güzel kentlerinden biri. İki buçuk milyon nüfusa sahip. İsveç’in toplam nüfusunun yüzde yirmibeşi Stockholm’de yaşıyor. Göteborg ve Malmö büyük şehirlerinden. Stockholm,  Malaren Gölü’nün Baltık Denizi’yle birleştiği yerdeki on dört ada üstüne kurulmuş. Önce  kraliyet sarayının bulundugu adayı gezeceğiz. Sonra Tivoli karşısındaki terasa çıkıp şehre tepeden bakacağız..

Stockholm ismi ”holm” yani adacık, ”stock” ise kazıklı veya sağlam ada anlamına geliyor. 1240 yılında şehri saldırılardan daha iyi korumak için ada üstüne kale-şehir olarak inşa edilmiş. Mö. 8.yüzyılda ilk yerleşmeler başlamış. İlk kralı Agne. 14.Yüzyılda Margharet döneminde Karlmar Birliği kuruluyor. Martin Luther’den sonra bölgede protestan bir nüfus oluşuyor. Hristiyanlık bölgeye ulaşana kadar paganizm ve şamanizm benzeri bir dinleri var. Ancak 12.yüzyıldan itibaren hristiyanlaşıyorlar.

Vikingler tarihinde önemli yere sahip başkentleri Upsala şehri Stockholm’den 60 km uzakta. Upsala’yı Efsanevi krallari Ragnar kuruyor. Kayalar üzerine tarihlerini yazıyorlar.

Stockholm Nobel Ödülleri’nin verildiği şehir. Sadece Nobel Barış Ödülü Norveç Oslo’da veriliyor. Diğer Nobel Ödülleri Stockholm’de veriliyor. Şehirde çok sayıda Türk çalışan var. Genelde yiyecek, içecek sektöründe çalışıyorlar. İskandinavya’da çalışan Türkler’in büyük çoğunluğu Konya’nın Kulu ilçesinden ve Mardin’den gelmişler. Eş-dost akrabayı da getirince zamanla kuzey ülkelerinde hatırı sayılır bir Türk populasyonu oluşturmuşlar.

18.Yüzyilda İsveç Kralı 12. Karl Rusya’ya sefer başlatır. Geri çekilir ve binbeşyüz askeriyle birlikte sekiz yıl Osmanlı topraklarında kalır. Ülkesine koptus (kofte vb.) Türk yemeklerini getirir. Kaldığı süre boyunca Osmanlı’’nın demirbaşı olarak sayıldığı için demirbaş denmiş.

İsveç yemekleri genellikle geyik etinden. Geyik eti oldukça popüler ve lezzetli. Ülke neredeyse tamamen orman ve geyik yetiştirilmesine müsait. Geyiğin birçok türü olduğunu burda öğreniyoruz. İri olanlarına ”elk” diyorlar. Ormanda yetişen bazı yabani elk türlerinin  altından insanlar yürüyerek bile geçebilirlermiş. Elk etinden yapılan sosisler çok lezzetli. İsveç Kraliyet Ailesi’de ava çok meraklı. Tarihte av, özellikle yaban avı sırasında ölen bircok İsveçli prens olmuş.

İsveç’te kışın hava  öğleden sonra saat üç gibi kararıyormuş. Ve öğlene kadar karanlık kalıyormuş. Biz haziran ayında gittik ve hava gece saat onbir gibi kararıyor. Geceyarısı bile gökyüzünün rengi sanki dolunay varmış gibi koyu mavi. Bu durumun alkol tüketimini arttırdığı söyleniyor. Bu yüzden alkol satışı heryerde yok. Alkol tüketimine özel ve yüksek vergiler var.

Odin, Viking mitolojisinde en büyük tanrıdır. Valhala’da oturur, tüm yeryüzünü, denizleri ve gökyüzünü Valhala’dan yönetir. Valhala, Vikingler’in cennetidir. Vikinglere göre Odin tüm tanrıların en güçlüsü, en kudretlisidir. Zaferin ve bilgeliğin tanrısıdır. Oğlu Thor’dur. Thor’da çok güçlü bir tanrıdır. Keçilerin çektiği bir arabası vardır. Sihirli bir çekici ve kemeri vardır. Gücünün kaynağı bunlardır. Thor savaşçıdır. Bütün hikayelerinde devlere karşı savaşır. Harry Potter ve Yüzüklerin Efendisi gibi filmler Viking mitolojisine dayanır.

İsveç’te geceler uzun oldugu için masal ve mitoloji üretmeye uygun bir ortam var. Magic mushroom var. Mantarın içindeki zehir kana nüfuz edince sanrı ve halusinasyon görüyorlarmış. Halüsinatik etkisi dünya ötesi varlıkları görmek ve  mesaj almak şeklinde oluyormuş.

Sigtuna, İsveç tarihinde kurulan ilk şehirlerden. Önce Vikingler’in sonra kuzeylilerin saldırıları olur. Günümüzde yedibin kadar nüfusu olan ve balıkçılıkla geçinen bir yerleşim. Çok huzurlu bir yer. Ortam; gezmek, yürüyüş, tembellik yapmak, kitap okumak, birşeyler yemek veya içmek için çok uygun. 9.Yüzyılda ilk misyoner rahipler gelip buraya kilise kurmuşlar. Eski dikilitaşlar ve arkeolojik bulgular ilk hristiyan Vikingler’in de burada yerleştiğini gösteriyor. Kendine has ahşap evlerin olduğu  bir köy burası. Yemyeşil bir parkta öğrencilerine ders anlatan bir ilkokul öğretmenine rastlıyoruz. Öğrencileriyle beraber doğada ders yapıyor. İsveç’te öğretmenlik mesleği hem ekonomik, hem sosyal açıdan en değerli ve saygı duyulan mesleklerden biri.

İsveç tam bir tarım ülkesi. Tarım ve çiftçi artışı bile var. Tarım politikası sosyalist yapıda. Ormana bağlı önemli endüstriler var. Bununla beraber her yer yeşil. Ancak yüz yaşını geçen ağaç yok. Çünkü bir ağaç kesince on ağaç dikiyorlar. Mobilya yapımında  İkea vb. gibi firmalar İsveç orijinli.  İskandinavyalılar ahşap işlerinde minimize edilmiş çizgileri, doğal malzeme ile birleştiriyorlar. Köylerde çatıları bile toprakla döşeyip üstüne çim ekip izole ediyorlar. Kimyasal toprak veya kimyasal gübre kullanmıyorlar. Bu yüzden herşey doğal ve lezzetli. Ayrıca 2025 yılında benzinli arabalar gidiyor. Hepsini  hibrit araçlara dönüştürmeyi planlıyorlar.

10 Ağustos 1628’de yapılan Vasa döneminin en büyük savaş gemisi olarak yaptırılmış.  Denize indirildikten on beş dakika sonra töreni izleyenlerin gözleri önünde yan yatıp batmış. Üç yüz otuz üç yıl suyun altında kalan  Vasa 1960 yılında balçıktan çıkarılmış. Vasa  günümüzde Stockholm’de bulunan Vasa Müsesi’nde sergileniyor.

Stockholm her yönüyle görmeye değer bir Avrupa başkenti. İskandinavya’nın incisi. Stockholm’e gelirseniz, Gamla Stand’ta kahve için. Kraliyet sarayı (Kungliga Stottet), Sigtuna ve Upsala’yı gezin. Şehir merkezinden tekne turuna çıkın. Oresund köprüsünden geçip Malmö’yü ziyaret edin. Scansen parkında yürüyün. Viking ve Vasa müzesini ziyaret edin. Geyik ve elk etinden yapılan sosisleri tadın. Grona Lund Tvoli’de çocuklar gibi eğlenin.

Stockholm 2018